Tại sao chữ dài nó lại ngắn hơn chữ ngắn vậy?

Để giải mã vì sao hai ngôn ngữ này lại thích "chơi hệ lươn lẹo" như vậy, hãy cùng xem các cụ ngày xưa đã "overthinking" thế nào nhé:

Tiếng Anh (Long vs. Short): Cú lừa từ thời các cụ Cổ Đức

Hãy làm một phép tính tiểu học:

• Long: 4 chữ cái. Đọc phát xong luôn.
• Short: 5 chữ cái. Đã "ngắn" lại còn bày đặt uốn lưỡi, bật hơi trẹo cả quai hàm (/ʃɔːt/).

Tại sao có sự vô lý này?

• Long: Ngày xửa ngày xưa, từ này gốc là lang (tiếng Đức cổ). Vì các cụ phải dùng nó quá nhiều (kiểu như: "Đoạn đường này dài quá", "Cái váy này dài quá"), nên theo quy luật "lười" của nhân loại, cái gì dùng nhiều thì phải gọt cho ngắn lại để nói cho nhanh.
• Short: Gốc từ cụ tổ scort (nghĩa là bị cắt bớt). Khổ nỗi, cắt thế nào không cắt, lại khuyến mãi thêm quả combo phụ âm ghép sh với rt. Kết quả là từ mang nghĩa "bị cắt ngắn" lại dài hơn từ gốc ban đầu. Đúng là tính không bằng trời tính!

Tiếng Việt (Dài vs. Ngắn): "Nỗi đau" mang tên chữ Quốc Ngữ

Sang đến tiếng Việt thì độ "tấu hài" còn nâng lên một tầm cao mới:

• Dài: 3 chữ (d-à-i). Ngắn như một tiếng thở dài.
• Ngắn: 4 chữ (n-g-ắ-n). Dài hơn hẳn một chữ!

Thủ phạm là ai? Chính là sự xuất hiện của các phụ âm ghép khi cha ông ta chuyển sang dùng chữ Latinh (chữ Quốc Ngữ).

• Để viết từ "Dài", ta chỉ cần chữ d đơn độc và vần ai. Quá nhanh, quá nguy hiểm.
• Nhưng để viết từ "Ngắn", ta bị ép phải dùng chữ ng (mất cụ nó 2 ký tự) rồi thêm vần ăn (lại thêm 2 ký tự nữa). Thế là chữ ng đã chính thức "kéo dài" cuộc đời của từ "ngắn". Nghe có cay đắng không cơ chứ?

Trong ngành học gọi cú lừa này là gì?

Trong ngôn ngữ học có một thuật ngữ rất sang chảnh là Iconicity (Tính tượng hình). Bình thường, con người thích cái gì "gặp sao nhìn vậy". Ví dụ: nghe từ “bùm” là thấy nổ, nghe “to lớn” là thấy vĩ đại.

Nhưng riêng cặp Dài/Ngắn hay Long/Short lại thích đi ngược chiều dư luận. Các nhà khoa học gọi đây là Sự bất đối xứng giữa hình thức và ý nghĩa (Form-Meaning Asymmetry). 

Nói một cách bình dân, ngôn ngữ là một trò đùa mang tính quy ước! 

Chữ nghĩa thích dài hay ngắn là việc của nó, nó không có nghĩa vụ phải "sống thật" với cái nghĩa của mình.

Bonus thêm vài cú lừa khác cho bạn trầm trồ:

• Từ "To" (2 chữ) rõ ràng nhỏ hơn từ "Nhỏ" (3 chữ).
• Từ "Big" (3 chữ) lại ngắn hơn từ "Small" (5 chữ).
• Và đỉnh cao nhất: Từ "Hippopotomonstrosesquippedaliophobia"... lại là từ dùng để chỉ "Hội chứng sợ những từ dài". (Hỏi chấm???)

Tóm lại, ngôn ngữ đôi khi cũng giống như người yêu cũ của bạn vậy: Nói một đằng, nhưng biểu hiện ra lại một nẻo!